Domowy plan ewakuacji na wypadek pożaru

Spis treści

Domowy plan ewakuacji powinien określać, którędy domownicy opuszczą budynek, kto pomoże osobom wymagającym wsparcia, gdzie wszyscy spotkają się na zewnątrz i kto wezwie pomoc. Trzeba też ustalić, co zrobić, gdy dym lub ogień odetnie drogę wyjścia. Plan nie może zakładać przechodzenia przez zadymioną klatkę schodową ani powrotu do środka po ludzi, zwierzęta lub rzeczy.

Ustalenia najlepiej sprawdzić podczas spokojnego przejścia przez dom. Wtedy łatwiej zauważyć zamknięte wyjście, zastawiony korytarz czy sytuację, w której dziecko nie potrafi samodzielnie otworzyć drzwi.

W 30 sekund

• Wskażcie podstawową drogę wyjścia oraz inną dostępną drogę, jeśli układ budynku rzeczywiście ją zapewnia. Okno na piętrze nie jest zwykłym wyjściem ewakuacyjnym.
• Ustalcie, kto pomaga dzieciom i osobom potrzebującym wsparcia oraz co zrobić, gdy tej osoby nie ma w domu.
• Wybierzcie jedno miejsce zbiórki poza budynkiem, z dala od dymu i dojazdu służb.
• Pomoc pod numerem 112 wzywajcie z bezpiecznego miejsca. Jeśli wyjście jest odcięte, zgłoszenie powinno zawierać dokładne położenie osób pozostających w budynku.
• Przećwiczcie plan bez dymu, pośpiechu i ryzykownych prób. Po zmianie układu pomieszczeń lub potrzeb domowników sprawdźcie go ponownie.

Którędy można bezpiecznie wyjść z domu lub mieszkania

Droga ewakuacji musi prowadzić do bezpiecznego miejsca i być dostępna w chwili zagrożenia. Na prostym szkicu zaznaczcie sypialnie, drzwi, schody oraz wyjścia na zewnątrz. Prześledźcie trasę z każdego pomieszczenia, zwłaszcza z miejsc, w których ktoś śpi.

W domu jednorodzinnym dodatkową możliwość wyjścia mogą zapewniać drzwi tarasowe lub inne drzwi zewnętrzne. Mają znaczenie tylko wtedy, gdy można je otworzyć od środka, a dalsza droga nie kończy się na zamkniętej przestrzeni bez możliwości oddalenia się od budynku. W mieszkaniu w bloku zwykle trzeba uwzględnić wspólny korytarz i klatkę schodową. Ich przydatność zależy od warunków podczas pożaru — znajomość schodów nie oznacza, że można z nich skorzystać mimo zadymienia.

Podczas wspólnego przejścia sprawdźcie:

• czy korytarze, schody i dojścia do drzwi nie są zastawione meblami, kartonami, rowerami lub wózkami;
• czy każdy, kto ma wychodzić samodzielnie, potrafi otworzyć potrzebne drzwi;
• czy zamki i zabezpieczenia nie wymagają szukania klucza w innym pomieszczeniu;
• czy wyjście na ogród pozwala oddalić się od domu;
• czy osoba poruszająca się z pomocą balkonika lub na wózku może pokonać przewidzianą trasę.

Nie blokujcie drzwi przeciwpożarowych w pozycji otwartej. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej w poradniku „Bezpieczna ewakuacja” zaleca zamknięcie za sobą drzwi na klamkę podczas opuszczania mieszkania. Nie zmieniajcie samodzielnie zamków ani zabezpieczeń na wspólnej drodze ewakuacyjnej — problemy z dostępnością wyjścia zgłoście zarządcy budynku.

Nie planujcie ewakuacji zwykłą windą ani skoku z okna lub balkonu. Jeżeli budynek ma specjalne rozwiązania służące ewakuacji, sposób korzystania z nich powinien wynikać z jego zasad bezpieczeństwa, a nie z domowych ustaleń.

Co robić po zauważeniu pożaru lub usłyszeniu alarmu

Po rozpoznaniu zagrożenia trzeba ostrzec pozostałych i opuścić budynek dostępną, niezadymioną drogą. Domownicy powinni wcześniej znać prosty komunikat, na przykład: „Pożar, wychodzimy!”. Przy uzasadnionym podejrzeniu pożaru nie traćcie czasu na wspólne szukanie jego źródła.

Ustalcie następującą kolejność działania:

1. Ostrzeżcie osoby w pobliżu. Pomóżcie osobom przypisanym wam w planie, o ile można do nich dotrzeć bez wchodzenia w dym lub ogień.
2. Kierujcie się do bezpiecznego wyjścia. Nie zatrzymujcie się po dokumenty, ubrania, telefon czy inne przedmioty.
3. Zamykajcie za sobą drzwi, jeśli nie opóźnia to wyjścia. Nie zamykajcie ich na klucz.
4. Przejdźcie do miejsca zbiórki i wezwijcie pomoc. Sprawdźcie, kogo brakuje, i przekażcie tę informację służbom.

Wyłączanie prądu lub gazu nie powinno być obowiązkowym zadaniem domownika, jeśli wymaga podejścia do zagrożonego miejsca albo opóźnia ewakuację. Podobnie użycie gaśnicy nie może zastępować ostrzeżenia innych i zapewnienia sobie wyjścia. Rozwijający się pożar, dym lub niepewność co do drogi odwrotu są powodem do wycofania się.

Domowe ustalenia trzeba również połączyć z wykrywaniem zagrożenia. Czujka dymu może ostrzec śpiących, ale sam plan nie rozwiąże problemu osoby, która nie słyszy alarmu. Dobór urządzeń i sposób alarmowania powinny uwzględniać potrzeby mieszkańców oraz instrukcje producentów.

Jak podzielić pomoc dzieciom i osobom wymagającym wsparcia

Osoba, która nie może samodzielnie wyjść, potrzebuje konkretnego sposobu pomocy i wskazanego opiekuna. Sam zapis „pomagamy seniorowi” jest zbyt ogólny. Trzeba ustalić, kto do niego podchodzi, jaką trasą wychodzą i co dzieje się wtedy, gdy wyznaczonego opiekuna nie ma.

Plan powinien uwzględniać codzienne ograniczenia: trudności z chodzeniem, słuchem, wzrokiem, orientacją lub rozumieniem poleceń. Osoba sprawna w dzień może potrzebować pomocy po przebudzeniu, bez okularów czy aparatu słuchowego. Potrzeby najlepiej omówić bezpośrednio z nią, zamiast zakładać, że pozostali wiedzą, jak ją bezpiecznie wesprzeć.

Dzieciom wyjaśnijcie prostymi słowami, że po alarmie mają kierować się ustaloną drogą do wyjścia, jeśli jest dostępna, i nie chować się w szafie ani pod łóżkiem. Nie powierzajcie im sprawdzania pomieszczeń, szukania zwierząt czy ratowania rodzeństwa.

Jeżeli pomoc wymagałaby przenoszenia dorosłej osoby po schodach, nie zakładajcie, że domownicy poradzą sobie z tym podczas pożaru. Taką sytuację trzeba wcześniej omówić z zarządcą i specjalistą ochrony przeciwpożarowej. Dobór sposobu przemieszczania powinien uwzględniać także stan zdrowia osoby wymagającej pomocy.

Zwierzę może wyjść razem z opiekunem, jeśli jest pod ręką i nie opóźnia to opuszczenia budynku. Poszukiwanie przestraszonego kota czy psa nie może zatrzymać ewakuacji. O zwierzęciu pozostającym wewnątrz poinformujcie strażaków.

Gdzie się spotkać i jak wezwać pomoc

Miejsce zbiórki powinno być jednoznaczne, dostępne dla wszystkich i położone poza bezpośrednim zagrożeniem. „Przed domem” bywa zbyt nieprecyzyjne. Lepszy jest rozpoznawalny punkt, na przykład przy bramie sąsiedniej posesji, pod warunkiem że nie znajduje się przy zadymionej elewacji i nie blokuje dojazdu służb.

Na miejscu zbiórki sprawdzacie, czy wszyscy wyszli. Jeśli kogoś brakuje, przekażcie strażakom jego imię, możliwe położenie i informację o potrzebnej pomocy. Nie wracajcie do budynku po brakującą osobę. Nie rozchodźcie się też bez powiadomienia innych — może to stworzyć mylne wrażenie, że ktoś nadal jest w środku.

Do wezwania pomocy ustalcie osobę odpowiedzialną oraz zastępstwo. Jeśli nie wiadomo, czy zgłoszenie zostało wykonane, nie zakładajcie, że zrobił to sąsiad. Dzwoniąc pod numer 112, podajcie przede wszystkim dokładny adres, rodzaj zdarzenia oraz informację, czy ktoś pozostał w budynku. Odpowiadajcie na pytania operatora i wykonujcie jego polecenia.

Nie wracajcie po telefon. Jeśli nie macie go przy sobie, poproście o wezwanie pomocy osobę znajdującą się w bezpiecznym miejscu.

Co zrobić, gdy dym odcina wyjście

Gdy korytarz lub klatka schodowa są zadymione, nie należy próbować przebiegać przez dym. Ograniczona widoczność to tylko część zagrożenia: dym może zawierać toksyczne gazy, a warunki mogą szybko się pogorszyć. Jeśli pożar odciął drogę ewakuacji, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej w poradniku „Bezpieczna ewakuacja” zaleca schronienie się w pokoju i zamknięcie za sobą drzwi na klamkę.

Jeżeli bezpieczne wyjście jest odcięte:

• oddzielcie się od dymu i ognia zamkniętymi drzwiami;
• zadzwońcie pod 112 i podajcie dokładne położenie: piętro, numer mieszkania lub pokój, liczbę osób i ich ograniczenia ruchowe;
• jeśli jest to możliwe bez narażania się, ograniczcie napływ dymu przez szczeliny przy drzwiach dostępnym materiałem;
• sygnalizujcie obecność przy oknie, jeśli dojście do niego jest bezpieczne, i stosujcie się do poleceń służb.

Nie otwierajcie okien w celu „przewietrzenia” miejsca pożaru. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej w poradniku „Bezpieczna ewakuacja” zaleca, by podczas pożaru nie otwierać okien. Nie wychylajcie się ryzykownie i nie podejmujcie improwizowanego schodzenia po elewacji. Balkon lub okno mogą umożliwić kontakt z ratownikami, lecz nie gwarantują bezpiecznego oczekiwania w każdych warunkach.

Karta domowego planu ewakuacji do wspólnego uzupełnienia

Karta powinna mieścić najważniejsze ustalenia na jednej czytelnej stronie. Można ją przechowywać w miejscu znanym domownikom, ale podczas pożaru nikt nie powinien musieć jej szukać. Uzupełnijcie poniższe pola i omówcie je z każdym mieszkańcem:

• Adres do podania służbom: miejscowość, ulica, numer domu i mieszkania, piętro oraz istotna informacja o wejściu.
• Podstawowa droga wyjścia: osobno z sypialni i pozostałych używanych pomieszczeń.
• Inna dostępna droga: tylko jeśli rzeczywiście istnieje; bez przyjmowania, że trzeba znaleźć ją za wszelką cenę.
• Osoby potrzebujące pomocy: rodzaj wsparcia, osoba pomagająca i zastępstwo.
• Sposób ostrzegania: rozpoznawalny alarm i komunikat, z uwzględnieniem osób, które mogą ich nie usłyszeć.
• Miejsce zbiórki: dokładny punkt poza budynkiem.
• Wezwanie pomocy: osoba dzwoniąca pod 112 i jej zastępstwo.
• Odcięte wyjście: zasada niewchodzenia w dym, oddzielenia się drzwiami i przekazania służbom swojego położenia.
• Data sprawdzenia planu: oraz zmiany potrzebne po wspólnym przejściu.

Jak sprawdzić, czy ustalenia są wykonalne

Ćwiczenie domowego planu ewakuacji powinno polegać na spokojnym przejściu trasą i sprawdzeniu podziału zadań. Nie używajcie prawdziwego dymu, nie zasłaniajcie oczu i nie ćwiczcie wychodzenia przez okna. Chodzi o wykrycie przeszkód bez tworzenia zagrożenia.

Sprawdźcie, czy wszyscy docierają do tego samego miejsca zbiórki, potrafią podać adres i wiedzą, komu pomagają. Omówcie również wariant, w którym podstawowe wyjście jest niedostępne, oraz taki, w którym w domu przebywa tylko część rodziny. Gości i osoby nocujące zapoznajcie z drogą wyjścia.

Plan wymaga ponownego sprawdzenia po remoncie, przestawieniu mebli, zmianie zamków lub pogorszeniu sprawności mieszkańca. Jeśli pojawiają się wątpliwości dotyczące wspólnej klatki schodowej, zamkniętych wyjść albo ewakuacji osoby niemogącej pokonać schodów, potrzebna jest ocena zarządcy i specjalisty ochrony przeciwpożarowej. Domowa kartka z ustaleniami nie zastąpi rozwiązania przeszkody, która uniemożliwia wyjście.

O autorze

Tomasz Zieliński

Tomasz Zieliński — redaktor happyhouse.edu.pl. Przygotowuje poradniki dotyczące budowy i remontu. Wyjaśnia zagadnienia związane z planowaniem, dokumentacją i doborem rozwiązań, wskazując kwestie wymagające konsultacji z projektantem lub wykonawcą.

Wszystkie artykuły autora →